على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )
1600
فرهنگ نفيسى ( فارسى )
ذؤابة ( zo bat ) ا . ع . گيسو . و پيشانى . و جاى بيرون آمدن موى پيشانى در سر . و موى بالاى پيشانى اسب . و ارجمندى . و شريف و اعلاى هر چيزى . و پوست پارهء آويزان بر مؤخر پالان . ج : ذوائب . و ذؤابة النعل : گيسوى كفش . ذوابل ( zav bel ) ع . ج . ذابل . ذواة ( zav t ) ا . ع . پوست گندم . و پوست دانهء انگور . و پوست خربزه . ذوات ( zav t ) ع . ج . ذات . و ذوات الاربع : چارپا . و ذوات السموم : حشرات زهر دار مانند عقرب و مار . ذواتا ( zav t ) ا . ع . تثنيهء ذات كه مؤنث ذاو يا ذو باشد . ذواد ( zavv d ) ص . ع . رجل ذواد : مرد حامى الحقيقة . و حامى حق خود و نگاهدارندهء آن . ذواد ( zovv d ) ع . ج . ذائد . ذوارع ( zav re ' ) ع . ج . ذارع . ذؤاف ( zo f ) ا و ص . ع . سرعت موت . و زهر كشنده . و موت ذؤاف : مرگ شتاب و زود كشنده . ذواق ( zav q ) م . ع . ذاق الطعام ذوقأ و ذواقا و مذاقا و مذاقة و ذوقانا ( از باب نصر ) : چشيد مزهء آن غذا را و امتحان آن كرد . و ذاق القوس : كشيد زه را تا دريابد سختى و نرمى كمان را . و ذاق ما عند فلان اى عرف خبرته . و ذاق فلان البأس اذا عرفه بنزوله به . و ذاق الرجل عسيلة المرأة و ذاقت المرأة عسيلة الرجل اذا حصل لهما حلاوة الخلاط و لذة المباشرة بالايلاج . ذواق ( zavv q ) ا . ع . مرد ملول . ذواقن ( zav qen ) ع . ج . ذاقنة . ذؤالة ( zo lat ) ا . ع . گرگ و هى معرفة غير منصرف . يق : خشن ذؤالة بالحبالة . ج : ذئلان و ذؤلان . و نام مردى . ذواهب ( zav heb ) ع . ج . ذاهبة . ذوائب ( zav eb ) ع . ج . ذؤابة . ذوب ( zavb ) ا . ع . شهد و آنچه در خانهء زنبوران عسل باشد . و خلاصهء موم . ذوب ( zavb ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - گداختگى . ذوب ( zavb ) و ذوبان ( zavab n ) م . ع . ذاب ذوبا و ذوبانا ( از باب نصر ) : گداخته شد . و ذابت الشمس : سخت شد گرمى آفتاب . و ذاب فلان : دوام كرد فلان بر خوردن شهد . و ذاب زيد : گول گرديد زيد پس از دريافت . و ذاب عليه حق : واجب و ثابت گرديد بر وى حقى . و ما ذاب فى يدى منه خير يعنى حاصل نشد مر مرا از وى نيكى . ذؤبان ( zo'b n ) ا . ع . ذؤبان العرب : دزدان و درويشان تازيان . ج : ذئب . ذوبان ( zub n ) ا . ع . باقى موى و يا پشم و يا موى بر گردن شتر و يا اسب و يال . و ذوبان العرب : دزدان و درويشان تازيان . ذوبة ( zavbat ) ا . ع . باقى مال . ذوج ( zavj ) م . ع . ذاج الماء ذوجا ( از باب نصر ) : آشاميد آب را . ذؤج ( zauj ) ص . ع . احمر ذؤج : نيك سرخ . ذوح ( zavh ) ا . ع . رفتار درشت . ذوح ( zavh ) م . ع . ذاح ذوحا ( از باب نصر ) : سخت رفت . و ذاح الغنم : گرد آورد گوسپندان را . ذود ( zavd ) ا . ع . جماعت سه شتر ماده تا ده يا پانزده و يا بيست و يا سى و يا ما بين دو و نه و هو مونث و لا يكون الا من الاناث و يستوى فيه الواحد و الجمع او جمع لا واحد له من لفظه كالغنم او واحد جمعه اذواد . و قولهم : الذود الى الذود ابل الى هاهنا بمعنى مع اى اذا جمعت القليل مع القليل صار كثيرا . ذود ( zavd ) م . ع . ذاد الراعى ابله عن الماء ذودا و ذيادا ( از باب نصر ) : منع كرد شبان شتران خود را از آب . و ذاد الابل : راند شتران را و دور كرد آنها را . و ذا الشيئ : دفع كرد آن چيز را ذود ( zovvad ) ع . ج . ذائد . ذوذح ( zavzah ) ا . ع . تيتاء يعنى كسى حدث كند وقت جماع . و يا پيش از ادخال انزال نمايد . و كسى كه مردى نداشته باشد . ذوذخ ( zavzax ) ا . ع . كسى كه تغوط مىكند و حدث مىكند هنگام جماع . و كسى كه مردى نداشته باشد و عنين . ذور ( zavr ) م . ع . ذرته ذورا ( از باب نصر ) : ترسانيدم او را . ذور ( zur ) ا . ع . خاك و تراب . ذور ( zovar ) ع . ج . ذورة . ذوراق ( z vr q ) ا . پ . يك نوع طعامى كه از آرد گندم پزند . ذورة ( zurat ) ا . ع . مقدم چينه دان مرغ كه در آن آب بر مىدارد . ج : ذور . ذورور ( zavarvar ) ا . ع . چيز اندك . يق : ما اعطاه ذرورا . ذوسنطاريا ( zusant ri ) ا . پ . - مأخوذ از يونانى - آماس روده كه با مغص و پيچش و تب همراه باشد و برنش و يا برش و زايمان نيز گويند . ذوش ( zuc ) ص . پ . تند خو و بد خلق .